Türk Dış Politikası'nın Dönemleri


Türk Dış Politikası'nı incelemeden önce Türk Dış Politikası'nın dönemlerine göz atmakta yarar var. Bu başlıkta Türk Dış Politikası genel hatlarıyla dönemlere ayrılmış, dönemin aktörlerine ve bazı küçük özelliklerine yer verilmiştir. Atatürk Döneminden, Davutoğlu'na kadar gidilen süreçte neler olmuş, kimler ön plana çıkmış, hepsini küçük küçük notlar ile aşağıdaki yazıda bulabilirsiniz.

1) Liderin Belirleyeceği Olduğu Dönem




Aktörler: Atatürk ve İnönü

Nedenleri: Savaştan yeni çıkılmış olması, tek parti dönemi ve modernleşme süreci.

2) 1950-1960 (Demokrat Parti Dönemi)


- Dışişleri Bakanlığı’nın en etkili olduğu dönemdir.
- Dış siyaseti Bakan belirliyordu.
- Dörtlü Takrir: Celal Bayar, Refik Koraltan, Adnan Menderes, Fuat Köprülü

3) 1960-1980 Dönemi

- Darbeden sonra koalisyon hükümetleri gelmiştir.
- Kamuoyu, muhalefet ve entelektüeller dış politikada göreli olarak daha etkilidir.
- Türk solu, dış politikaya ciddi eleştiriler getirmeye başlamıştır.
- İhtilal dönemlerinde Dışişleri Bakanları diplomatlardan seçilir. Askerler yanaşmak istemez.

Selim Sarper: Dönemin ilk bakanı.
Feridun Cemal Erkin: (1962-1965) AP, iktidara geldi = Askeri idare ortadan kalktı.
İhsan Sabri Çağlayangil: (1965-1971)
Osman Olcay: 1971 Muhtırası, diplomattır.
Turan Güneş: Ecevit-Erbakan koalisyonu, 1974.

1980-1983 Ara Dönemi

- 1980 darbesi. (Kenan Evren)
- Dönemin Bakanı: İlker Türkmen (diplomat)

4) 1983-1991 (ANAP)

- Dışişleri Bakanları’nın en kötü dönemleridir. Özal, Dışişleri Bakanları’nı sevmiyor ve yavaş buluyordu.
- Kararlar bazen Bakan’ın haberi olmadan alınabiliyordu.

Vahit Talepoğlu (1983-1987): Askeri kızdırmamak için. (Kenan Evren CB’ydi.)

Mesut Yılmaz, Safa Giray, Ahmet Kurtcebe Alptemoçin gibi isimler Bakan oluyordu çünkü Özal, Bakanlığı kontrolünde tutmak istiyordu.

5) 90’lar dönemi

- Terör sorunu vardı.
- İslami köktendincilik artıyordu.
- Siyasetçiler birbirleriyle kavgalıydı.
- Asker ön plandaydı. (Orduya güven tamdı, Terörle mücadele TSK’daydı, Köktendinci hareketlere karşı TSK kendini sorumlu adlediyordu.)
- Çok kısa süreli bakanlar vardı.

6) 2002 Sonrası Dönem


- Tek parti dönemi.
- Davutoğlu’nun etkisi büyüktü. (2002’den Bakan olana kadar danışmandı.)

Dönemin Bakanları: Yaşar Yakış, Abdullah Gül, Ali Babacan, Ahmet Davutoğlu

0 yorum: